Search

Monopolyo: Kung ang Lahat ay Hawak ng Isa

Monopolyo: Kung ang Lahat ay Hawak ng Isa

Sa artikulong ito, pag-uusapan natin ang monopolyo sa ekonomiks, ano ang monopolyo at ano ang epekto ng sistemang ito sa mga negosyante at mamimili. Pagkatapos mong mabasa ang kabuuan ng akdang ito, lubos mong mauunawaan ang sagot sa tanong na ano ang monopoly. Malalaman mo rin ang mga halimbawa ng monopolyo na umiiral dito sa ating bansa. Masasagot din ang mga tungkol sa mga pakinabang ng monopolyo sa isang rehiyon. Kung interesado ka sa paksang monopolyo, babasahin mo ng buo ang artikulong ito.

Ano ang monopolyo?

Ikaw ba ay marunong maglaro ng mga board game na monopoly? Kung oo, alam mo na ang pangunahing tunguhin ng larong ito ay ang manalo. Paano ka mananalo sa larong ito? Kung sino man sa mga manlalaro ang unang makapagkokontrol ng mga piyesa sa laro ay siya ang panalo. Alam mo ba na dahil sa larong ito, minilyon na mga manlalaro ang natuto ng konsepto kung ano ng aba ang monopoly. Kung ang isang institusyon, sa tunay na buhay ay magawang makontrol ang buong merkado, iyan ang tinatawag na monopolyo. 

Sabihin pa, ang mga mamimili kasama na ang mga awtoridad na nangangasiwa sa ekonomiya ng iang partikular na estado ay hindi gusto ang monopoly. Para maunawaan kung bakit ganoon, isipin mo uli ang larong monopoly. Ano ang ibig sabihin ng pagkapanalo sa laro? Panalo ka kung nasa saiyo ang lahat ng kapangyarihan. Ikaw ay magsisimulang magsaad ng presyo ng mga bilihin, at kung ang isa ay hindi makapagbayad? Ang taong iyon ay matatalo sa laro. Napakasayang laruin ang larong monopoly lalo na sa loob ng tahanan kapag nagkakatipon ang mag-anak. Subalit sa tunay na buhay, ang pagkakaroon ng malaking kontrol sa pagdidikta ng presyo ng mga bilihin ay maaaring maging napaka panganib, lalo na sa merkado na nagsusuplay ng pangunahing mga pangangailangan ng mga mamimili.



Mga halimbawa ng monopolyo

Subukang magisip ng mga halimbawa ng monopolyo sa ating bansa ngayon. Ngunit bago yan, tandaan na ang tunay na monopolyo ay nangangahulugan na iisa lamang ang taga-gawa ng mga produkto, o nagbebenta nito. Ngunit, itinuturing ng mga ekonomista ang isang uri ng monopoly na isang industriya kung ito ay kontrolado ng isang institusyong malaki anupat sila ang nagdidikta ng presyo na hindi naaapektuhan ang demand. Oo, lahat ng mag institusyon ay may kakayahang magtakda ng sarili nilang presyo, ngunit kadalasan, kung ang presyo nila ay napakataas, ang mga tao ay hindi bibili sa kanila. Obligado ang mga negosyong ito na magbaba ng presyo o kung hindi man, tuluyan ng magsara. Sa monopolyo, ang mga mamimili ay walang pagpipilian kundi ang bilhin ang kanilang produkto gaano man kataas ang presyo nito, sapagkat sila lamang ang nagsusuplay ng isang partikular na produkto, na kadalasang isa sa pangunahing mga bilihin.

Balik tayo sa tanong. Magbigay ng mga halimbawa ng monopolyo dito sa Pilipinas. Nahihirapan kang mag-isip ng halimbawa? Iyan ay dahil sa ang monopolyo ay mahigpit na tinututulan sa mga bansang may malayang kalakalan tulad ng dito sa atin sa Pilipinas. Kapag ang isang institusyon ay malapit nang maging monopolyo o dominante, ang gobyerno na mismo ang kumikilos para magsaayos ng mga regulasyon na tututol sa pagiging monopolyo nito. Subalit, hindi palaging tagumpay ang pamahalaan na sugpuin ang monopolyo.

Kung kailan nakabubuti ang monopolyo

Tama lamang na sabihin na walang negosyo dito sa Pilipinas na pinapayagang humawak ng monopolyo sqa anumang uri ng merkado kung buong bansa ang pag-uusapan. May naiisip ka bang halimbawa ng monopolyo? Maraming lugar kung saan pwede kang magkarga ng gasolina. Maraming tindahan ang nagbebenta ng mga sasakyan. Kung gusto mong manood ng sine, marami kang pwedeng puntahan. Ngunit, kung tungkol sa kuryente, makapipili ka ba ng supplier ng kuryente sa lugar mo? Paano kung taasan nila ang presyo ng kuryente, sabihin nanting doble, titigil ka ba sa paggamit nito at kukuha ka sa ibang kumpanya ng kuryente na mas mura? Ang sagot mo ay hindi, ‘di ba?

Kumusta naman ang mga kumpanya ng cable? Sa nakaraang mga taon, ang satellite TV ay naging mahigpit na kakumpitensya ng mga cable company. Pero tingnan ang kalagayan ng mga kumpanya ng cable TV, ilang kumpanya ang nasa lugar mo?Makakakuha ka ba ng dalawa o higt pang subscription sa dalawa o higit pang kumpanya? Baka hindi! Bakit? Bago pa man maglagay ng malaking investment ang mga kumpanyang ito sa lugar ninyo, sinisigurado nilang wala silang gaanong kakumpetensiya upang kumita naman ang investments nila. Iyan ay tinatawag na regional monopoly, isang uri ng monopolyo na umiiral sa iisang lugar lamang.
Ang ganitong uri ng monopolyo, na nagaganap sa isang limitadong lugar o rehiyon ay katanggap-tanggap sapagkat sila ay nagbebenta ng kakaibang mga serbisyong may kaugnayan sa ikabubuti ng nakararami. Halimbawa niyan ay ang mga kumpanya ng telepono at kuryente. 

Kaya, sa ekonomiks, hindi m lubusang masasabi na ang monopolyo ay masama. Subalit sa pangkalahatan, ito ay amriing tinututulan ng mga pamahalaan sapagkat ito ay kadalasan nang nakasasama sa mga mamimili. Sa ating pag-uusap, nalaman nating may mga pasubali naman sa bagay na ito. Kailangan mo munang obserbahan ang takbo ng isang partikular na merkado bago mo masasabing masama ang isang uri ng monopolyo. Sa kahulugan, ang monopolyo ay isang uri ng kalakalan na kung saan, kontrolado ng iisang tao o kumpanya ang kapangyarihan sa buong industriya, subalit sa ibang mga pagkakataon – tulad ng cable TV at kuryente. Sa mga pagkakataong tulad niyan, walang pagpipilian ang mga tao kundi bilhin ang produkto o serbisyo, gaano man kataas ang presyo nito.

Tandaan din na kahit makapangyarihan ang mga monopolyo, ang mga regular na mga negosyente ay may kapangyarihan din laban sa mga malalaking kumpanya, kahit na mahina pa ang kumpitisyon sa isang industriya. Ang pamahalaan at mga awtoridad ay maaaring kumilos anumang oras para tapusin ang paghahari ng isang partikular na kumpanya.

Sa susunod na maghahanap ka ng larong mapaglilibangan kasama ng iyong mga kaibigan, bakit hindi subukang pag-aralan ang larong monopoly. Ang pagkanalo sa larong ito ay magtuturo saiyo ng napakahalagang aral tungkol sa ekonomiks. Ano nga ba ang monopolyo? Sa muli, ito ay isang uri ng merkado na ang kapangyarihan ay ng iisang entity o kumpanya lamang.

Gaano kapakipakinabang ang artikulong ito?

Monopolyo: Kung ang Lahat ay Hawak ng Isa
1 (20%) 1 vote